Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Giełda. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Giełda. Pokaż wszystkie posty

3 listopada 2019

44 Zmienność WIG

Fotografia gazety z wykresem indeksu giełdowego Dow Jones na przestrzeni roku
Źródło: https://unsplash.com/

"Pieniądzom trzeba rozkazywać, a nie służyć" – Seneka
Postanowiłem przyjrzeć się z bliska zmienności na polskiej giełdzie. Motywem mojego zainteresowania były najmniejsze i największe zmiany dzienne, miesięczne, roczne oraz średnie, mediany i odchylenia standardowe dla tych zmian.

Całość obliczeń podrzucam jako plik Excel, dostępny do pobrania.


Za okres od 2000-11-20
Za okres  2018-10-19
Dzienne Zasięg w pkt Zasięg w % Różnica w pkt Różnica w % Zasięg w pkt Zasięg w % Różnica w pkt Różnica w %
Min 53,1 0,3% -2479,8 -7,1% 174,8 0,3% -1312,7 -2,3%
Max 3481,4 10,7% 2590,9 6,1% 1887,9 3,4% 1381,4 2,5%
Średnia 492,0 1,3% -11,4 0,0% 617,3 1,1% -46,1 -0,1%
Mediana 422,5 1,1% -1,1 0,0% 550,0 1,0% -44,4 -0,1%
Odchylenie standardowe 230,2 0,5% 287,6 0,7% 217,7 0,4% 361,1 0,6%
Miesięczne Zasięg w pkt Zasięg w % Różnica w pkt Różnica w %
Min 571,0 2,8% -5223,3 -19,3%
Max 14110,6 58,5% 9054,6 24,2%
Średnia 3197,6 8,9% -153,8 -0,7%
Mediana 2806,9 7,4% -134,5 -0,4%
Odchylenie standardowe 1375,4 3,8% 2165,6 5,8%
Roczne Zasięg w pkt Zasięg w % Różnica w pkt Różnica w %
Min 2265,5 13,4% -14945,4 -45,2%
Max 31941,4 132,4% 28473,9 51,1%
Średnia 12732,7 43,4% -1967,3 -9,3%
Mediana 11458,4 31,4% -4287,5 -9,2%
Odchylenie standardowe 4719,2 20,3% 9752,3 24,5%

Ciekawe fakty na temat zmienności WIG:

  • Warto przyjrzeć się maksymalnym różnicom dziennych otwarć i zamknięć, naprawdę zadziwiają. W swojej najnowszej historii (dane od 20 listopada 2000 roku) GPW giełda potrafiła zaliczyć 7,1% spadek jednego dnia oraz 6,1% wzrost pojedynczego dnia.
  • Warto przyjrzeć się także maksimom i minimom miesięcznych zamknięć, tam już można zauważyć bardzo "dziwne" wartości  -19,3% i +24,2%. Dla danych rocznych wynoszą one odpowiednie -45,2% i +51,1%.
  • Zauważyć można również różnice w danych dla całego okresu w stosunku do danych z ostatniego roku. Wyraźnie widać, że maksymalny zasięg z ostatniego roku to jedynie 1/3 tego z całego okresu, zaś maksymalne i minimalne różnice pomiędzy otwarciem i zamknięcie notwować to mniej niż połowa wartości ekstremów z całego okresu. Przy czym wartość odchylenia standardowego jest bardzo podobna.

Podsumowanie zmienności WIG:

Przedstawione podsumowania liczbowe pokazują dość dobitnie, że giełda nie dostarcza efektownych wycen przedsiębiorstw. W skrajnych sytuacjach wyceny te potrafią się zmienić o 6-7 % w ciągu jednego dnia dla całej giełdy, i odpowiednio nawet o 20-24% w ciągu miesiąca, sytuacja wszystkich paruset przedsiębiorstw nie zmienia się o taki rząd wielkości z dnia na dzień. Odniesienie się do postaci "Mr Market" z książki Inteligenty Inwestor Bena Grahama jest tu bardzo na miejscu, aby je zilustrować posłużę się tu cytatem wypowiedzi Warrena Buffeta:

“Mr. Market is kind of a drunken psycho. Some days he gets very enthused, some days he gets very depressed. And when he get really enthused you sell to him, and if he gets depressed, you buy from him. There’s no moral taint attached to that.”

27 października 2019

43 W co inwestują insiderzy

Gimnastyczna artystyczna wykonujące ćwiczenie na koźle
Źródło: https://pixabay.com/

"Problem pieniędzy towarzyszy nam przez cały czas, wywierając na nasze życie wpływ tak silny i stały, jak żaden inny czynnik warunkujący naszą egzystencję" – Jacob Needleman.

Podstawy strategii inwestycyjnej polegającej na śledzeniu zakupów insiderów

Jedną z ciekawych strategii inwestycyjnych  jest inwestowanie w spółki w których sami tak zwani insiderzy kupują akcje. Insiderem jest osoba związana ze spółką, przeważnie zasiadająca w jej radzie nadzorczej lub zarządzie, jest to również osoba dobrze zorientowana w sprawach spółki, znająca jej wyniki i perspektywy na przyszłość. Skoro taka osoba inwestuje swoje własne środki w akcje firmy, to dla inwestorów jest to informacja bardzo pozytywna. Analogicznie informacja o tym, że taka osoba sprzedaje swoje akcje powinno wzbudzić naszą uwagę i czujność.

Jak znaleźć informacje na ten temat?

Można oczywiście czytać raporty ESPI ze spółek, gdzie każda osoba zasiadająca w radzie nadzorczej lub zarządzie spółki giełdowej musi przesłać do spółki informację o dokonanych przez nią transakcjach na walorach spółki, a spółka musi tą informację upublicznić przez raport ESPI.

Dużo wygodniejszym narzędziem, które grupuje wszystkie tego typu operacje dla całego rynku GPW jest: https://www.topstock.pl/stock/insiders

Zanim dokonasz inwestycji, sprawdź spółkę w którą zamierzasz zainwestować.


13 października 2019

41 Fundusze typu ETF - inwestowanie pasywne

Lornetka stojąca na stole, obok zeszyt w tle krajobraz dziewiczej natury
Źródło: https://pixabay.com/

"Pieniądze są dobrym sługą, ale złym panem" – francuskie przysłowie.

Czym jest inwestowanie pasywne?

Inwestowanie pasywne jest przeciwieństwem inwestowania aktywnego, czyli takiego sposobu inwestowania który polega na aktywnym szukaniu i wybieraniu spółek do zainwestowania. Inwestowanie pasywne polega na automatycznym wyborze spółek. Dla przykładu inwestowaniem pasywnym będzie zakup wszystkich spółek z danego indeksu giełdowego lub na przykład zakup określonej ilości spółek o najniższym wskaźniku "Cena do zysku" na danym rynku. Inwestowanie pasywne to również inwestowanie w oparciu o ściśle określoną strategię, która dokładanie określa co i w jakich ilościach kupujemy.

Czym jest ETF? 

Z języka angielskiego Exchange-traded fund to fundusz inwestycyjny, którego jednostki są przedmiotem obrotu na giełdzie, przy czym obrót ten jest zarządzany przez animatora rynku, który dba o to, aby cena jednostki na giełdzie odpowiadała wartości aktywów netto funduszu.

Z praktycznego punktu widzenia jednostka ETF jest notowana na giełdzie tak samo jak akcje, które kupujemy i sprzedajemy przez zwykłe zlecenia giełdowe.

Inwestowanie w Indeksy, Sektory, itd...

Obecnie istnieje wiele typów strategii pasywnych, od zakupu funduszu indeksowego (jak SP500, WIG20, itd) po fundusze sektorowe, fundusze różnych klas aktywów, fundusze replikujące określone strategie inwestycyjne, fundusze inwestujące w określone regiony, kraje, fundusze odwzorowujące ceny surowców czy walut. Jest to ogromny rynek, który można lepiej zrozumieć po przejściu na stronę https://etfdb.com/etfs/.  Warto zobaczyć jak bogata w opcje jest wyszukiwarka funduszy typu ETF.

Dostępność funduszy typu ETF w Polsce

Na polskim rynku działa kilka funduszy typu ETF. Poniżej zamieszczam listę wraz z linkami do prospektów emisyjnych z którymi zalecam się dokładnie zapoznać:


29 września 2019

39 Jak znaleźć spółki dywidendowe

Niewielka roślinka kiełkuje z małej kupki ziemi usypanej na kilku monetach
Źródło: https://pixabay.com/

"Niektórzy ludzie są tak oszczędni, jakby mieli wiecznie żyć, inni tak rozrzutni, jakby mieli natychmiast umrzeć" – Arystoteles.
Jak znaleźć spółkę dywidendową?

Sposób jest kilka np; można zajrzeć na stronę: https://www.biznesradar.pl/dywidendy/ na której zebrano firmy, które wpłaciły lub planują wypłacić dywidendę w danym roku. Innym podobnym źródłem informacji jest strona: https://strefainwestorow.pl/artykuly/dywidendy/ gdzie również możemy znaleźć spółki dywidendowe.

Warto wiedzieć jak wyglądają spółki będące liderami w zakresie wypłat dywidend, dlatego polecam zapoznać się z poniższymi artykułami:



14 września 2019

37 Czego słucham/oglądam po angielsku regularnie

Mikrofon, w tle wykres głosu ludzkiego na monitorze
Źródło: https://pixabay.com/

"Na giełdzie za jednomyślność płaci się bardzo wysoką cenę" – Warren Buffett

  1. The acquirers podcast - Tobias Carlisle
  2. Świetne miejsce dla każdego zainteresowanego inwestowaniem w wartość. Każdy odcinek to około godzinna rozmowa Tobiasa z nowym gościem na temat jego podejścia do inwestowania, rodzajów strategii inwestycyjnej. Podcasty z zapisem wideo są także dostępne na Youtube.

  3. The investing for beginners podcast - Andrew Sather and Dave Ahern
  4. Bardzo wartościowy podcast dla początkujących inwestorów. Poruszana tematyka dotyczy rożnych aspektów inwestowania, czasem bieżących wydarzeń, różnych strategii i podejść. Właśnie to stosunkowo duże zróżnicowanie tematów powoduje, że cenie sobie ten podcast.

  5. We Study Billionaires  - Preston Pysh and Stig Brodersen
  6. Podcast w którym zaproszeni goście omawiają wartościowe podejście do inwestowania, czasem pojawiają się inne wątki tematyczne związane z określonymi strategiami, branżami, czy wydarzeniami. Dla mnie to jeden z lepszych podcastów na temat inwestowania jakie znam.

  7. Capital Allocators - Ted Seides
  8. Moim zdaniem zdecydowanie numer jeden wśród podcatów na temat inwestowania. Mocno koncentruje się na tematyce alokacji kapitałów, tworzenia portfolio i funduszach typu hedge. Prowadzący zadaje naprawdę wartościowe pytania, docieka dlaczego jego rozmówca stosuję takie, a nie inne rozwiązanie.
    Gorąco polecam. Swoją drogą, Ted Seides jest właśnie tym inwestorem hedge od słynnego 10 letnie zakładu z W. Bufetem na temat SP500 i portfolio funduszy Hedge.

  9. Investors at Talks at Google
  10. Zapisy ze spotkań znanych inwestorów, autorów książek oraz innych postaci z inwestycyjnego świata. Dla mnie to świetne źródło informacji o nowych książkach czy koncepcjach, różnorodność daje także świetny przegląd różnych spojrzeń gości na inwestowanie.

1 września 2019

35 Kiedy kupować akcje - czy dziś jest dobry moment?

Wykres giełdowy, w tle twarz kobiety
Źródło: https://pixabay.com/
"Dyscyplina jest matką dobrobytu" – Ajschylos

Spojrzenie na dzisiejszy rynek akcji na GPW z lotu ptaka

Wielu inwestorów szczególnie tych nastawionych długoterminowo zastanawia się nad tym czy obecnie na rynku jest tanio czy drogo. Jednym z oczywistych wskaźników giełdowych, które starają się odpowiedzieć na to pytanie jest PE (Price to Earnings Ratio, Wskaźnik Cena do Zysku). Jednakże analizowanie wskaźników dla wielu firm w celu określenia obecnej koniunktury dla całego rynku nastręcza wielu problemów, stąd istnieją serwisy takie jak na przykład stooq.com, które podają wyliczenia wskaźnika PE dla całego indeksu giełdowego WIG.

Zatem jak zachowywał się wskaźnik WIG_PE w ciągu ostatnich kilkunastu lat i gdzie znajduję się obecnie:
Wykres WIG_PE od 2007-10-19 do 2019-08-13 z zaznaczeniem średniej wartości a poziomie 14,69
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z stooq.com
Z danych, wykresu i obliczeń wyciągam trzy wnioski:
  1. Obecnie wskaźnik WIG_PE wynosi około 11,2 znajduje się on sporo poniżej średniej wynoszącej 14,69. Mamy zatem rynek okazyjny dla tych kupujących, który myślą długim terminie.
  2. Jednocześnie wyraźnie widać, że rynek miewał już okresy większej niż obecna wyprzedaży i nic nie stoi na przeszkodzie, aby obecna wyprzedaż jeszcze się pogłębiła.
  3. Warto także odnotować, że jedynie przez 14,2% czasu rynek znajdował się na poziomie niższym niż obecny - co obrazuje stosunkowo niewielką szansę dalszej istotnej przeceny.


23 sierpnia 2019

34 Sztuka Spekulacji - Zenon Komar


Osoba z tabletem dokonuje transakcji online, w tle wykres giełdowy
Źródło: https://pixabay.com/

"Cały sekret sukcesu na giełdzie polega na tym, by tracić jak najmniej wtedy, gdy nie ma się racji" – William O’Neil.

Czego inwestor długoterminowy może nauczyć się z książki o spekulacjach giełdowych z sprzed ponad 25 lat?

"Sztuka spekulacji" Zenona Komara to pozycja bardzo stara jak na polskie standardy. Została wydana 1993 r., a więc w samych początkach istnienia giełdy papierów wartościowych w naszym kraju. Była jedną z pierwszych pozycji mówiących wprost o zarabianiu na giełdzie i można powiedzieć że jest swojego rodzaju klasykiem, dziś już właściwie do kupienia tylko w antykwariatach. Sam autor wydał jeszcze uaktualnienie książki w dwóch tomach pod nazwą "Sztuka spekulacji po latach".

Uważam, że to bardzo dobra pozycja, w prostych, krótkich rozdziałach mówi o wszystkim co istotne w procesie inwestowania, wiele uwagi skupia na psychologi inwestora giełdowego, przeżywanych przez niego emocjach, próbach radzenia sobie z sprzecznymi sygnałami za pomocą reguł zwanych przez autora aksjomatami. Poza tym autor omawia podstawy w zakresie analizy technicznej oraz fundamentalnej, porusza wątek cykli giełdowych oraz kryteria wyboru akcji pod inwestycję oraz technikę wykonania samej transakcji. Cała treść jest niezwykle ponadczasowa i pomimo lat wciąż aktualna.

Wracając na koniec do pytania postawionego w nagłówku. Każdy inwestor nawet ten długoterminowy w myślach toczy boje z samym sobą. To doświadczenie jest niezwykle cenne bowiem w doskonały sposób obrazuje, iż żadne proste zasady (aksjomaty) nie są odpowiedzą na rozterki myślowe inwestora. Tworzą one zbyt szybko sprzeczny wewnętrznie system.

Książkę szczególnie polecam wszystkim tym którzy już są na rynku przynajmniej parę miesięcy, a także tym którzy wciąż szukają najlepszego sposobu inwestowania.

15 sierpnia 2019

33 Inwestycja w spółki dywidendowe

Obraz z napisem dywidends
Źródło: https://pixabay.com/

"Lepiej jest godzinę pomyśleć o swoich pieniądzach, niż tydzień na nie pracować" – Andre Costolany
  1. Słowo wstępu

  2. Artykuł piszę z punktu widzenia inwestora na GPW inwestującego w spółki giełdowe wypłacające dywidendy.
  3. Czym jest dywidenda?

  4. Dywidenda jest wypłatą ze spółki na rzecz akcjonariuszy.
  5. Jak jest uchwalana dywidenda?

  6. Dywidendę uchwala walne zgromadzenie akcjonariuszy.
    Warunkami wypłaty dywidendy w spółkach kapitałowych są:
    • zakończenie roku obrotowego (dopuszcza się wypłaty zaliczek na poczet przewidywanej dywidendy),
    • sporządzenie sprawozdania finansowego oraz zbadanie go przez biegłego rewidenta, przy czym opinia biegłego rewidenta musi być co najmniej „bez zastrzeżeń” lub „z zastrzeżeniami”, 
    • zatwierdzenie sprawozdania finansowego przez walne zgromadzenie,
    • podjęcie decyzji o podziale zysku i wypłacie dywidendy.
    Dywidenda nie może przekroczyć sumy zysku netto za zakończony okres obrotowy oraz sumy niepodzielonych zysków z lat poprzednich oraz kapitału zapasowego lub kapitałów rezerwowych (jeśli powstały z zysku spółki).
  7. Jak jest rozliczana dywidenda?

  8. Dywidenda wypłacana jest przez spółkę i za pośrednictwem biura maklerskiego trafia na rachunek inwestora w dniu nazywanym potocznie dniem wypłaty dywidendy.
    Kolejnym ważnym terminem jest dzień dywidendy. Jest to dzień w którym od kursu spółki na GPW odejmowana jest dywidenda (następuje korekta kursu w dół).
    Należy pamiętać że z uwagi na to, iż KDPW (depozyt papierów wartościowych) rozlicza transakcje w terminie T+2 dni robocze, to aby uzyskać prawo do dywidendy akcje należy kupić na dwie sesje giełdowe przed dniem dywidendy.
  9. Podatek od dywidendy

  10. W Polsce dywidendy są opodatkowane podatkiem od zysków kapitałowych w wysokości 19%.
    Warto pamiętać, że podatku tego można uniknąć inwestując indywidualnie przez konta IKE i IKZE.
  11. Strategie inwestycyjne związane z dywidendami

  12. Podstawowa długoterminowa strategia to zakup dodatkowych udziałów za wypłaconą dywidendę. Takie podejście dla spółek rozwijających się, powoduje wystąpienie wykładniczego wzrostu kapitału z uwagi na reinwestowanie zysków.


  13. Ciekawostki związane z dywidendami


  • W większości przypadków dywidenda wypłacana jest w postaci gotówkowej, jednakże możliwe są także wypłaty w formie rzeczowej, w formie akcji lub przez podniesienie wartości nominalnej akcji, (patrz np PGNIG w 2008),
  • Kilka spółek na GPW posiada akcje uprzywilejowane co do dywidendy, które otrzymują inną kwotę na jedną akcje, niż akcje nie uprzywilejowane,
  • Większość spółek wypłacających dywidendy wypłaca je raz do roku, choć są wyjątki (patrz np SANTANDER).

7 sierpnia 2019

32 Jak pobrać dane giełdowe do excela


Schematyczny obraz prezentujący wykres i dane
Źródło: https://pixabay.com/vectors/gui-interface-internet-program-2311261/
 "Jest tylko jeden sposób, który pozwoli ci utrzymać bogactwo: wydawaj mniej niż zarabiasz, a różnicę inwestuj" – Ayn Rand

Jak automatycznie pobrać dane giełdowe do Excela?

Otwieramy program Excel tworząc nowy arkusz. Następnie wchodzimy na zakładkę Dane, gdzie wybieramy opcję "Pobierz dane", następnie wybieramy opcję "Z innych źródeł", by ostatecznie wybrać pozycję "Z sieci Web".

Ukazanie gdzie rozwiniętego menu z podświetloną właściwą opcją


Dane chcemy pobrać ze strony https://www.bankier.pl/gielda/notowania/akcje

Strona z której będziemy pobierać dane


Po wybraniu opcji "Z sieci Web" pojawi się okno w które należy wpisać interesujący nas adres URL, klikamy OK.

Okno wprowadzenia adresu URL


Następnie czekamy chwilę, aż strona zostanie pobrana. Po chwili system wyświetli kolejne okno Nawigatora:

Okno Nawigatora


W panelu po lewej szukamy elementu który jest tabelą (gdy po lewej znajdziemy właściwy element to po prawej stronie w zakładce "Widok tabeli" powinna pojawić się interesująca nas lista).

Okno nawigatora z wybraną właściwą tabelą


Wybieramy na dole opcję "Załaduj", czekamy chwilę, aż program załaduję tabelę do arkusza, pokazując gotowy efekt.


Efekt końcowy - dane zostały załadowane do arkusza


Odświeżanie danych

Mamy już plik Excel z danymi, teraz wyjaśnię jak odświeżać dane automatycznie, bez potrzeby ładowania ich za każdym razem.


Najpierw otwieramy przygotowany wcześniej plik.


Wybór opcji "Zapytania i połączenia"


Wchodzimy w zakładkę "Dane", tam wybieramy opcję "Zapytania i połączenia". Po jej wybraniu po prawej stronie pojawi się panel "Zapytania i połączenia". Najeżdżamy myszką na stworzone przez nas wcześniej połączenie (ładowanie danych tworzy je automatycznie) i po prawej stronie od nazwy połączenia klikamy małą ikonkę odśwież:


Umiejscowienie przycisku odśwież


Program sam pobiera jeszcze raz dane i przeładowuje dane znajdujące się w pliku Excel.

6 kwietnia 2019

30 Jakich strategii inwestycyjnych na start lepiej nie stosować - część 3

Gra w szachy
Źródło: https://pixabay.com/

"Większość ludzi nigdy nie wygrywa, gdyż bardzo boi się przegrać. Uczymy się chodzić upadając. Jeśli nigdy nie upadniemy, nigdy nie będziemy chodzić. Większość ludzi nie jest bogata, gdyż boją się przegranej" – Robert Kiyosaki

Poniżej przedstawiam kilka wybranych strategii inwestycyjnych które właściwie są anty-strategiami. Moja mała rada, cokolwiek robisz inwestując absolutnie nie rób tego w opisany poniżej sposób.
Niniejszy post jest drugą częścią cyklu postów o anty-strategiach inwestycyjnych.

Zapraszam także do drugiej części postu o złych strategiach inwestycyjnych.


Brak strategii


Kupiłeś akcje i zastanawiasz się czy je sprzedać, dokupić lub nie. Co gorsza zdałeś sobie sprawę z tego, że nie wiesz czy cena akcji pójdzie w górę czy w dół. Niestety muszę Ci powiedzieć, że właśnie realizujesz strategię, która nazywa się "Brak strategii". Szanuj się, najlepiej sprzedaj te akcje natychmiast, nawet jeśli stracisz na tym parę procent. Tak będzie lepiej dla twojego zdrowia fizycznego i umysłowego. Następnym razem jeszcze przed zakupem akcji opracuj porządną strategię i mniej zapisane odpowiedzi i scenariusze na wypadek wzrostu i spadku cen.

"Spekulacja na większego głupca"


Tak potoczenie nazywa się strategię, w której inwestor kupuje akcje, bo uważa że ich cena wzrośnie. Realnie, trzeba znaleźć kogoś innego kto za jakiś czas np miesiąc/rok kupi te akcje za wyższą cenę. Popatrzmy na to zjawisko z innego punktu widzenia, idziesz do sklepu i kupujesz jakiś towar, np odkurzacz. Co musiało by się stać, abyś był w stanie sprzedać ten odkurzacz komuś bez problemu za miesiąc,rok za wyższą cenę? Musiałaby pewnie zapanować jakaś super moda na te odkurzacze, tak że producent nie nadążałby ze zwiększeniem produkcji. Każda moda mija, więc jeśli kupujesz odkurzacz, który jest modny, to musisz się liczyć ze sporym ryzykiem, że zostaniem z drogim odkurzaczem na którego moda już minęła. Bardzo podobnie jest z kupowaniem akcji dlatego, że trwa na nie moda.
Realnie to jest zwykła spekulacja cenowa, która z inwestowaniem ma nic wspólnego.
Dla mnie inwestowanie to kupowanie części spółki, ze względu na wzrost wartości firmy spowodowany jej rozwojem, lub ze względu na spodziewany zysk z inwestycji w postaci regularnych dywidend.

Na podstawie wyceny biura maklerskiego


Wiele osób inwestuje na podstawie wycen biura maklerskiego. Osobiście uważam że wyceny i analizy tworzone przez biura maklerskie za cenne źródło informacji. Jednocześnie inwestowanie tylko na podstawie tego że dane biuro wydało taką a nie inną rekomendację uważam za totalną porażkę. Szczególnie jeśli ktoś odbiera wyceny tworzone przez biura maklerskie jako samo spełniające się przepowiednie. Cóż, historia zna więcej sytuacji kiedy te wyceny się nie spełniły. Poniżej garść informacji dlaczego tak jest.

Co to właściwie jest cena docelowa


Jest to wycena jaka została wyliczona z modelu wyceny przedsiębiorstwa. Biura maklerskie posługują się głównie dwoma metodami analizą DCF oraz analizą porównawczą.
Analiza DCF to nic innego jak stworzenie prognozy rachunku zysków i start, bilansu i  zestawienia przepływów finansowych na parę lat w przód. By tego dokonać należny przyjąć całe mnóstwo arbitralnych założeń co do cen, wielkości sprzedaży, poziomów kosztów pracy, energii, transportu, długu, itd. Każde z tych założeń jest obarczone istotną niepewnością. Na koniec magicznie wychodzi nam docelowa cena akcji. Niektóre biura maklerskie podają, a nie które nie, perspektywę czasową dla dojścia ceny akcji do ceny docelowej. Pamiętajmy także że każde przyjęte założenie obarczone jest błędem, które następnie się propagują, tworząc coraz to większą niepewność. Na koniec dostajemy jedną liczbę, bez dookreślenia potencjalnego obszaru pewności. Każdy inżynier złapał by się za głowę, że ktoś tak podchodzi do obliczeń w których występuje niepewność. Fakt jest taki, że gdyby ktoś chciał wyliczyć faktycznie w ten sposób cenę akcji podając jednocześnie obszar to okazałoby się że wyliczona cena wynosi 60 zł +-50% (czyli jest gdzieś pomiędzy 30 zł a 90 zł). I taka rekomendacja właściwie nic nie mówi jeśli dziś akcje kosztują 50 zł. Właściwie nie wiadomo jaką rekomendację stworzyć. Biura wolą podać 60 zł cena docelowa w stosunku do 50 zł obecnie i ogłosić "kupujcie".

Przykład - rekomendacja dla KGHM, co trzeba wiedzieć aby wyliczyć zysk KGHM za 3 lata:

  • koszty pracy za 3 lata - zarówno w Polsce, Kanadzie jak i w Chile (sama historia tych prognoz pokazuje, że to tyko prognozy, a nie rzeczywistość),
  • koszt energii, głównie prądu - wiadomo będą rosły, ale ile dokładnie wyniesie cena jaką KGHM będzie płacił za 3 lata?,
  • cena miedzi, srebra i innych pozyskiwanych pierwiastków, KGHM sprzedaje je firmom przez kontrakty w których cena jest ustalana na podstawie odwzorowywania ceny miedzy na giełdzie - ktoś zna dokładną cenę miedzi za 3 lata? Oczywiście można zabezpieczać poziom cen, ale to się robi na okres paru miesięcy w przód, a nie na wiele lat w przód, z praktycznych i kosztowych powodów,
  • miedź sprzedajemy w USD. Ktoś zna dokładną cenę USD za 3 lata? Co do zabezpieczania cen to jak wyżej,
  • Do tego dochodzą jeszcze koszty podatków, transportu, i wielu wielu innych elementów, nie mówiąc już o takich ryzykach jak ryzyko strajku, problemów geologicznych itd,...
Analityk tworząc prognozę do każdego z tych założeń podaje bardzo konkretną liczbę, która jest opisana w rekomendacji. Ilość tych założeń jakie trzeba poczynić jest zwyczajnie olbrzymia, każde z nich wnosi swoją niepewność i sumaryczny wynik czyli nasz zysk za 3 lata ma naprawdę gigantyczną niepewność liczoną w dziesiątkach procentów w każdą stronę.

Interes biur maklerskich w tworzeniu analiz


Biura maklerskie tworzą rekomendację nie dlatego, że lubią to robić, tylko aby zarobić. O ile robią wyceny na zlecenie, to jest sprawa pomiędzy zlecającym a biurem. Jeśli biuro tworzy analizę samo z siebie to tak naprawdę spodziewa się, że w ich następstwie zwiększy obrót. Tak można też myśleć o tym jako o tworzeniu wartościowych treści dla klientów. Czy też jako swego rodzaju wartość dodaną czy promocję. Tą wartość dodaną i promocję tworzy się po to, aby zwiększyć zyski, a te pochodzą z obrotu. Biuro liczy na to, że dzięki wydawanym rekomendacjom zachęci klientów do kupna lub sprzedaży danego waloru. Tak naprawdę nie ma to znaczenia czy to będzie kupno czy sprzedaż, biuro przecież otrzyma i tak prowizję od obrotu akcjami. Chodzi tylko o wygenerowanie dodatkowego impulsu pobudzającego do zwiększenia obrotu.

17 marca 2019

28 Czym jest dywidenda i jak jest opodatkowana

Napis Dywidendy
Źródło: https://pixabay.com/

"Oczekiwana przez inwestora wielkość zysku powinna zależeć od tego, czy woli dobrze jeść, czy spać" – J. Kenfield Morley.

Czym jest dywidenda

Artykuł ten piszę z punktu widzenia inwestora giełdowego, w takim kontekście dywidenda jest środkami pieniężnymi wypłacanymi akcjonariuszom przez przedsiębiorstwo. Dywidenda jest wypłacana z zysku przedsiębiorstwa po opodatkowaniu, przy czym sumaryczna dywidenda może ten zysk przekraczać, w takiej sytuacji jej pozostała cześć pochodzi z kapitałów zapasowych lub rezerwowych pochodzących z zysków z lat wcześniejszych.

Możliwa jest także tzw zaliczka na poczet dywidendy, czyli część dywidendy wypłacana za zysk danego roku jeszcze w trakcie jego trwania.

O wypłacie dywidendy decyduje walne zgromadzenie akcjonariuszy, przy czym to zarząd firmy rekomenduje jej określoną wysokość (akcjonariusze mogą wnieść swoją własną propozycję do porządku obrad).

Uchwała o wypłacie dywidendy przewiduje parę elementów:

  • dzień ustalenia prawa do dywidendy - jest to dzień w którym należy posiadać akcje aby nabyć prawo do dywidendy (dokładnie chodzi koniec dnia),
  • kwota dywidendy przypadająca na jedną akcję,
  • dzień wypłaty dywidendy - jest to dzień w którym dywidendy zostaną wypłacone, przez przelew na rachunek maklerski akcjonariuszy.
Wypłata dywidendy następuje w kwocie jednostkowej dywidendy na akcję, pomnożonej przez ilość akcji jakie dany akcjonariusz posiadał w dniu ustalenia prawa do dywidendy, minus podatek.

Jak dywidenda jest opodatkowywana


Dywidendy są opodatkowywane automatycznie. Jest to podatek odprowadza za akcjonariuszy automatycznie dom maklerski, my widzimy przelew kwoty netto. Tym samym dywidend nie uwzględnia się w PIT-8C i PIT-38.

Dywidendy są opodatkowane zwykłym podatkiem od zysków kapitałowych w wysokości 19%.

Wyjątek na IKE i IKZE


W wypadku rachunków IKE i IKZE przelewana nam jest całość dywidendy, podatek nie jest potrącany i nie trzeba go rozliczać. Ewentualne rozliczenie następuje w wypadku rozwiązania umowy na IKE czy IKZE lub chęci wypłaty środków z IKE lub IKZE.

Istotne zagadnienia związane z dywidendą


Z dywidendą powiązanych jest jeszcze wiele pochodnych zagadnień, wymienię i omówię kilka z nich:

  • Stopa dywidendy - jest to stosunek dywidendy przypadającej na jedną akcję, do aktualnej ceny zakupu akcji, wyrażamy ją w %. Akcje spółki z długą historią stabilnych dywidend można traktować jak obligację wypłacającą co rok oprocentowanie w wysokości stopy dywidendy. 
  • Procent dywidendy - jest to stosunek całości dywidendy do osiągniętego zysku netto przez przedsiębiorstwo. Mówi nam jaki procent zysku jest przeznaczany na dywidendę, a jaki procent zysków jest zachowywany w przedsiębiorstwie.
  • Reinwestowanie dywidendy - jest to bardzo popularna strategia inwestycyjna w której za zyski z dywidendy wypłacanej przez spółkę dokupujemy jej akcję.


9 marca 2019

27 Nowe zmiany kroków w systemie UTP stosowanym przez GPW - MIFID II i MIFIR

Ślady pozostawione przez osobę przechodzącą po piasku
Źródło: https://www.pexels.com/
"Październik? To jeden z najbardziej niebezpiecznych miesięcy do inwestowania na giełdzie. Pozostałe to lipiec, styczeń, wrzesień, kwiecień, listopad, maj, marzec, czerwiec, grudzień, sierpień i luty" – Mark Twain

Wstęp


Ten artykuł opisuje zmiany w systemie UTP jakie zostały wprowadzone 4 marca 2019. Szerszy opis systemu UTP wykorzystywanego przez warszawską giełdę został opisany w tym artykule:  https://www.inwestorindywidualny.pl/2019/01/16-system-giedowy-stosowany-przez-gpw.html

Dlaczego zmiany są wprowadzane?


Obecnie krok notowania akcji spółki lub jednostek funduszu typu ETF zależy od ich kursu i płynności. Istnieje sześć tabel kroków dla różnych poziomu płynności. Tabela nr 1 dotyczy akcji o najmniejszej płynności, natomiast tabela nr 6 dotyczy akcji o najwyższej płynności. Klasyfikacji akcji pod względem płynności dokonuje Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA).

Wspomniane tabele w ramach zmiany zostaną poszerzone o dodatkowe wiersze. Zostaną wprowadzone do nich dodatkowe sześć nowych kroków: 0,0001 zł, 0,0002 zł, 0,0005 zł, 0,0010 zł, 0,0020 zł, 0,0050 zł.

Zmiany te stanowią drugi etap wdrożenia przez GPW pakietu regulacji UE MIFID II/MIFIR.

Istota zmian

Szczegóły zmiany zostały zaprezentowane na poniższej grafice kolorem niebieskim, kolor szary to obecne kroki.
Tabela obejmujące nowe kroki notowań
Źródło: GPW

Konsekwencje zmian

Głównym celem wprowadzanych zmian jest chęć zmniejszenia spredów - różnic pomiędzy ceną kupna a sprzedaży. Jest to szczególnie istotne dla tzw. akcji groszowych. W ich wypadku zmiana kursu o 1 grosz oznacza bardzo dużą procentową zmianę wartości tych akcji.

Bardzo ważnym elementem planowanych zmian jest również rozliczenie transakcji. Transakcje są zawierane z dokładnością do czterech miejsc po przecinku. Po czym trzeba je rozliczyć z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Transakcje będą zaokrąglane do pełnych groszy. Końcówki kwot wynoszące mniej niż 0,005 zł będą pomijane. Zaś końcówki kwot wynoszące 0,005 zł i więcej będą podwyższane do 0,01 zł.


2 marca 2019

26 PIT-38 - jak rozliczyć zysk z przychodów kapitałowych

Ręka, długopis i notes z napisem "Tax"
Źródło: https://www.pexels.com/


"Na tym świecie pewne są tylko śmierć i podatki." - Benjamin Franklin

Rozliczenie się z zysków lub strat z przychodów kapitałowych

W artykule zajmę się opisaniem sposobu działania PIT-8C gdy byśmy inwestowali tylko w Polsce. Sam nigdy nie inwestowałem za granicą. Nie mam szczegółowej wiedzy na temat rozliczeń z US z inwestowania poza GPW, stąd tego wątku tu nie opisuje.

Czym jest PIT-8C

PIT-8C jest zebraną informacją o wysokości dochodów z kapitałów pieniężnych, głównie dochodów z giełdy. Dokument ten otrzymujemy z biura/domu maklerskiego na początku każdego roku. Biuro/Dom dostarcza ten dokument zarówno do Nas jak i do Urzędu Skarbowego do końca stycznia. Obejmuje on dane za poprzedni rok kalendarzowy. Przy czym wchodzą do niego tylko inwestycje zakończone w tym okresie. Dokument może przybrać formę zarówno papierową jak i elektroniczną.

Najważniejsza informacja w PIT-8C jest zawarta w części D formularza:
Tabela z części D formularza PIT-8C
Źródło: opracowanie własne
Dane zawarte w komórkach 34 i 35 w wierszu Razem będą nam potrzebne do wypełnienia PIT-38.

Jak wypełnić PIT-38 na podstawie PIT-8C


PIT-38 jest formularzem przeznaczonym dla podatników, którzy w roku podatkowym uzyskali przychody z dochodów z kapitałów pieniężnych. W skrócie jeśli dostałeś PIT-8C to wypełniasz PIT-38 i tyle.

Do samego wypełniania dokumentu i jego późniejszej wysyłki elektronicznej zalecam skorzystać z jednego z darmowych programów. Sam korzystam z e-PITY, ale Ty możesz skorzystać z innego programu.

Sposób wypełniania PIT-38:
- wpisujemy swoje dane w części A i B PIT-38,
- komórkę nr 34 w PIT-8C przepisujemy do komórki nr 19 w PIT-38,
- komórkę nr 35 w PIT-8C przepisujemy do komórki 24 w PIT-38,
- ewentualną straty z poprzedniego roku w komórce 27,
- wypełniamy część H oraz I w PIT-38.

Jeśli korzystasz z programu to właściwie koniec.

Jeśli jednak wypełniasz formularz ręcznie to należy:
- podliczyć wiersz RAZEM w tabeli C w PIT-38, (komórki 23,24,25,26). UWAGA Jeśli 26 jest>0 to w 25 wpisujemy 0, jeśli zaś 25>0 to w 26 wpisujemy 0,
- wpisać w komórce 29 stawkę podatku 19%,
- obliczyć komórkę 28 (Wpisać tam wynik działania Wartość w komórce 27 minus Wartość w komórce 25),
- policzyć wartość komórki 30, to jest wartość komórki 28 pomnożona przez 19%,
- wpisać wynik jeszcze raz do komórki 32 (nie omawiam tu dochodów z zagranicy),
- wpisać wynik jeszcze raz do komórki 37 (nie omawiam tu dochodów z zagranicy).

Jeszcze raz proszę zwróćcie uwagę, że opisuje tu prosty przypadek rozliczenia w którym obracano akcjami tylko na GPW, czyli bez na przykład dochodów z zagranicy.

Jak wysłać PIT-38 do urzędu skarbowego


PIT-38 najprościej wysłać automatycznie wykorzystując funkcje popularnych programu do rozliczeń PIT. Sama procedura jest bardzo prosta wystarczy podać wysokość przychodu rozliczonego rok wcześniej w PIT. Można podać przychód z PIT-37 albo PIT-38, czy PIT-37L lub też inny.


23 lutego 2019

25 Skąd brać wiedzę i informacje - polecane strony i kanały

Napis WWW
Źródło: https://www.pexels.com/
"Inwestowanie w wiedzę zawsze przynosi największe zyski." - Benjamin Franklin

Poniżej prezentuję wybór portali, stron internetowych , blogów i kanałów YouTube, które sam przeglądam i obserwuję. Polecam każdą z tych stron jako dobre źródło wiedzy i informacji na temat inwestowania.

Skąd brać wiedzę i informacje niezbędne do inwestowania, gdzie szukać dodatkowej wiedzy?

Polecane Portale internetowe:

Portale internetowe ogólne zajmujące się sprawami biznesowymi:

Portale internetowe tematyczne  dotyczące giełdy:

Polecane Strony WWW i mniejsze portale tematyczne:

Polecane Blogi:

Tematyka inwestycji giełdowych:

Tematyka inwestycji w nieruchomości:

Polecane kanały YouTube:

Tematyka inwestycji giełdowych:

Tematyka inwestycji w nieruchomości

Tematyka dotycząca oszczędzania:

Inne warte polecenia:


9 lutego 2019

23 Błędy początkującego inwestora

Pusty Notatnik
Źródło: https://www.pexels.com/
"Wiedz co posiadasz i wiedz dlaczego to posiadasz." – Peter Lynch

Jakie błędy popełnia większość początkujących inwestorów? Jakie ryzyka czekają na początkującego adepta sztuki inwestowania na giełdzie?

Poniżej przedstawiam kilka moim zdaniem najczęściej popełnianych błędów przez początkujących inwestorów. Muszę się też przyznać, że wiele z nich odczułem własnej skórze. Przedstawiam je abyście mieli ich świadomość i starali się ich unikać.

Myślenie wyłącznie o szybkich zyskach

Początkujący inwestor myśli wyłącznie o zyskach, przecież czytał już o tym w książkach. Wielu znanych inwestorów uczy inwestowania, mówiąc że inwestowanie jest łatwe, że jest to droga do zysków. Wszystko się zgadza. Tylko o ile inwestowanie jest faktycznie łatwe w wykonaniu to osiąganie zysków już wcale takie nie jest. Co gorsza zyski przeważnie nie przychodzą od tak. Większość inwestorów na pierwszej inwestycji traci. Inwestowanie jest naprawdę ryzykowne.
Warto także wiedzieć, że większość inwestorów, którzy zarobili na giełdzie naprawdę duże pieniądze zarobiła je przez długie lata. Nikt nie pomnożył majątku w dzień, tydzień, miesiąc, czy rok. Giełda tak nie działa. Jeśli ktoś chce bardzo szybko pomnożyć swój majątek to polecam hazard.

Zaczynanie od najryzykowniejszych aktywów

Bardzo odradzam wszystkim rozpoczynającym inwestowanie zaczynanie od rynku Forex. Rynek akcji jest ryzykowny, sam nie raz się o tym przekonałem, zaś Forex jest jeszcze bardziej ryzykowny. Naprawdę nie warto od niego zaczynać, większość takich starów kończy się stratami całości oszczędności.
Jeśli przypadkiem bardzo chcesz spróbować Forex, to zalecam minimum rok inwestowania w akcje na giełdzie. Dopiero potem inwestowanie w jeszcze bardziej ryzykowniejsze instrumenty.
Warto pamiętać ważną zasadę:. Im ryzykowniejszy instrument tym możliwe straty są bardziej prawdopodobne oraz bardziej dotkliwe!

Szybki zakup za całość środków

Co robi początkujący inwestor na giełdzie Inwestuje, od razu całość swoich oszczędności. To jest poważny błąd. Na giełdzie nikt poważny, ani mała ani duża instytucja nie inwestuje całego swojego kapitału naraz. Takie działanie jest obarczone bardzo dużym ryzykiem i nikt nie chce go podejmować. Dużo mądrzejszym zachowaniem jest dokonanie szeregu mniejszych transakcji rozłożonych w czasie.
Na przykład firmy skupujące swoje akcje potrafią skupować bardzo niewielkie ilości akcji każdego dnia przez całe miesiące. Zwyczajnie wolą każdego dnia kupić akcje tanio, niż szybko bardzo drogo.
Jeśli chcesz rozpocząć inwestowanie, zalecam inwestowanie 1/10 Twojego kapitału i nie więcej niż 10 000 zł na start. Dopiero po tym jak nabierzesz doświadczenia możesz zwiększać kwotę.

Brak nawet szczątkowej dywersyfikacji

Dywersyfikacja to słowo które powinien znać każdy początkujący inwestor zanim zacznie inwestowanie. Dywersyfikacja to zakup wielu akcji, w celu ograniczenia ryzyka, poważnej utraty kapitału przez pojedynczą złą inwestycję. Przyznam, że sam nie jestem specjalnym fanem szerokiej dywersyfikacji. Jednak zalecam każdemu początkującemu inwestorowi rozłożenie swoich oszczędności na minimum 5-10 rożnych walorów. Przy czym im trudniej Ci podać np 10 dobrych firm, tym bardziej należy się trzymać liczby 10, a nie 5.

Rzeczą naprawdę skrajnie niebezpieczną jest kupowanie akcji tylko jednej firmy za całość środków.

Nawet Warren Buffet, który znany jest z powiedzenia "Dywersyfikacja jest ochroną przed ignorancją. Ma ona niewielki sens dla tych, co nie wiedzą, co czynią" ma w swoim portfolio co najmniej parędziesiąt różnych firm, z czego parę największych stanowi większość portfel. Sam portfel można śledzić na bieżąco tutaj.

Modelowanie i matematyzowanie

Nie istnieje żadna matematyczna formuła, która określi czy dane akcje wzrosną czy spadną. Przewidywanie przyszłości to naprawdę kiepski biznes. Zaś zabawa w Excelu w rożne wskaźniki to całkiem ciekawa sprawa i możliwe, że dobra podpowiedz. Nie mniej jednak nigdy nie będzie to gwarancją sukcesu.

Brak strategii

Inwestor powinien posiadać strategię przed zakupem. Taka najprostsza strategia na start powinna zawierać odpowiedzi na następujące pytania:
  1. Jaka jest cena, przy której sprzedam te akcje jeśli zaczną rosnąć?
  2. Jaka jest cena, przy której sprzedam te akcje jeśli zaczną bardzo spadać?
  3. Jaki jest data po której wyjdę z inwestycji?

Pytania inwestora do samego siebie - co zrobić?

"Kupiłem akcje one teraz spadły. Co mam teraz zrobić? Powinienem je trzymać, czy może powinienem je sprzedać?"

Jeśli zadajesz sobie takie pytanie to wróć parę linijek wyżej. Najważniejsze to abyś trzymał się tych pytań i wcześniej ustalonych odpowiedzi, zmienianie ich pochopnie to jedna z głupszych rzeczy jakie można zrobić.

"Kupiłem akcje one teraz spadły nisko tak, że zaraz uaktywni mi się stop loss. Co mam teraz robić? Powinienem zostawić stop loss w spokoju, czy może go odwołać?"

Cóż, a co jak za chwilę jeszcze bardziej spadną i już nigdy przez następne 10 lat nie wzrosną? Też będziesz cały ten czas myślał, że już za chwile wzrosną? Może kiedyś wzrosną, a może nie, firma upadnie i stracisz pieniądze? Inwestowanie jest kupowaniem jutra bez wiedzy jakie to jutro będzie. Myślę jednak, że skoro postanowiłeś kiedyś je sprzedać po określonej cenie to lepiej trzymać się tej decyzji. Lepiej ponieść stratę działając zgodnie ze swoim planem, niż zmieniać co chwila zdanie.

"Kupiłem akcje, one teraz wzrosły, ale trochę. Zgodnie z moją strategią chciałem je sprzedać za dużo więcej. Czy nie powinienem ich sprzedać już teraz, a co jeśli spadną? Nie lepiej mieć wróbla w garści niż gołębia na dachu?"

Inwestorzy to ludzie którzy wolą oddać wróbla, którego mieli w ręce za całe stado gołębi na dachu i dobry pomysł jak ich przynajmniej kilka złapać. Inwestycją trzeba dać czas aby rosły. Mądrzejszą decyzją będzie podnieść lekko próg stop loss.

"Włożyłem już tyle wkładu nie wycofam się teraz, zaraz odbije, ale nie odbija, zaraz odbije, ale nie odbija, itd..."

Inwestorzy nie tylko początkujący często popełniają ten sam błąd. Ciężko nam się przyznać do porażki. Szczególnie trudno jeśli włożyliśmy w tą inwestycje bardzo dużo wkładu i wysiłku. Warto jednak pamiętać, że jesteśmy inwestorami, a nie zbawicielami danej inwestycji. Inwestycja może nie wypalić, może upaść, ale my mamy wciąż stać twardo na ziemi. To inwestycje są dla nas, a nie my dla nich, nie musimy ich ratować, możemy i powinniśmy z nich czasem wychodzić. Zadaniem inwestora jest ratować kapitał, a nie inwestycję.

Zapraszam również do pierwszej części tego artykułu opisującego kiepskie strategie inwestycyjne.

26 stycznia 2019

20 Dostępne narzędzia w poszukiwaniu spółek wartych dalszej analizy

Dwa znaki wyboru w dwie różne strony
Źródło: https://pixabay.com/
"Szeroka dywersyfikacja jest wymagana tylko wtedy, gdy inwestorzy nie rozumieją, co robią.” – Warren Buffett


Jak znaleźć akcje które spełniają kryteria aby warto je przejrzeć dokładniej.

W tym artykule opowiem o prostych sposobach poszukiwania okazji inwestycyjnych i o stronach www z których sam korzystam.


Niskie Cena


Chyba nikomu nie trzeba tłumaczyć, że jeśli akcje danej firmy są tanie to mogą być okazją inwestycyjną. Oczywiście nie chodzi o samą cenę, a o cenę w porównaniu do cen danych akcji z np roku wstecz. Na przykład jeśli akcje są najtańsze od roku to warto się im przyjrzeć bliżej i dowiedzieć się dlaczego tak potaniały? Może zmieniła się sytuacja gospodarcza, może branża stała się ryzykowniejsza, może zyski spadają, albo na firmie ciążą inne ryzyka, powodów może być bardzo wiele. Znając je dokładnie możemy nakreślić perspektywę. Czy może ten wpływ właśnie się kończy i warto zainwestować, bo cena akcji niedługo powinna powrócić na właściwe tory.
Jak zatem wyszukać firmy których cena zbliża się do minimum z ostatniego roku? Można to zrobić używając na przykład skanera akcji z portalu biznesradar.pl:  https://www.biznesradar.pl/skaner-akcji/

Będąc tam wybieramy grupę "Kurs i obrót", tam wybieramy wskaźnik "Min 52 tyg. [%]".

Pokazuje on o ile procent obecny kurs akcji jest wyższy od minimum ceny akcji z okresu 52 tygodni. Zatem jeśli wskaźnik wynosi 0% to właśnie akcje firmy osiągnęły 52 tygodniowe minimum. Jeśli zaś wynosi 5% to znaczy że obecna cena akcji jest o 5% wyższa od minimum z 52 tygodni.

Niskie P/E

Do niskich cen akcji można podejść inaczej tzn szukając spółek o niskim wskaźniku Cena do Zysk. Przy czym niskie jako porównanie do jego wysokości na przestrzeni na przykład ostatniego roku.
Jak zatem wyszukać firmy których wskaźnik Cena do Zysku zbliża się do minimum z ostatniego roku? Nie znalazłem gotowego narzędzia w tym zakresie. Sam tworzę  tu własną bazą danych, w której zbieram dane o kwartalnych zyskach z spółek i wrzucam dane o cenach akcji spółek. W ten sposób wyliczam za każdym razem wskaźnik Cena do Zysku. Dzięki temu obserwuję jak wskaźnik zmienia się w czasie dla każdej spółki.

Dodatkowo polecam tu stronę: https://stooq.com/, gdzie możemy dla wielu akcji obejrzeć tabelę z kolumną wskaźnika P/E (cena do zysk). Dodatkowo każdy link z wykresu danej akcji np https://stooq.com/q/?s=acp wystarczy wzbogacić na końcu o dopisek: "_pe", aby obejrzeć wykres zmian wskaźnika. Czyli link https://stooq.com/q/?s=acp_pe prowadzi do tego wykresu.

Wysokie ROE, ROA


Firmy, które osiągają wysoki wskaźnika ROE i ROA to przeważnie bardzo dobre inwestycje. Przy czym ważna jest tu cena zakupu oraz to jak długo firma będzie w stanie je utrzymać. Tylko firmy z naprawdę silną i trudną do skopiowania przewagą konkurencyjną są wstanie utrzymać je dość długo.

Jak zatem znaleźć firmy posiadające wysoki wskaźnik ROA i ROE? Można to zrobić używając na przykład skanera akcji z portalu biznesradar.pl:  https://www.biznesradar.pl/skaner-akcji/

Będąc tam wybieramy grupę "Wskaźniki rentowności", następnie wybieramy wskaźniki ROA i ROE, później szukamy firm, które mają stosunkowo wysokie oba wskaźniki.

UWAGA: Posiadanie stosunkowo wysokiego ROE i stosunkowo niskiego ROA. Wskazuje na wysokie zadłużenie firmy. Nikomu chyba nie trzeba tłumaczyć, że takie zadłużenie może być bardzo niebezpieczne.

Bardzo istotny wpływ na wskaźniki ROA i ROE ma branża. Istnieją branże bardzo kapitało chłonne (np przemysł) oraz branże nie wymagające wysokich wydatków kapitałowych (np produkcja oprogramowania). Właśnie dla tego wskaźnik ROE i ROA należy odnosić do innych firm działających w tej samej branży.

Rosnące przychody i zyski

Firmy, których przychody i zyski rosną są na pewno firmami którym warto bliżej się przyjrzeć i być może zainwestować, jeśli ich akcje są w dobrej cenie. Zatem jak znaleźć takie firmy?

Można to zrobić używając na przykład skanera akcji z portalu biznesradar.pl:  https://www.biznesradar.pl/skaner-akcji/

Będąc tam wybieramy grupę "Finanse: RZiS", następnie wskaźniki:
  • Przychody ze sprzedaży kwart k/k [%],
  • Przychody ze sprzedaży kwart r/r [%],
  • Przychody ze sprzedaży O4K k/k [%],
  • Przychody ze sprzedaży O4K r/r [%],
  • Zysk netto kwart k/k [%],
  • Zysk netto kwart r/r [%],
  • Zysk netto O4K k/k [%],
  • Zysk netto O4K r/r [%].
Warto zwrócić uwagę na sezonowość biznesu wtedy bardziej polecane będą wskaźniki r/r, niż k/k, oraz te O4K niż kwart.

Powyżej opisałem kilka wybranych strategii inwestycyjnych w oparciu o które można wyszukać spółki warte dalszego zainteresowania. Warto jednak pamiętać , że samo spełnianie przez spółkę nawet wszystkich tych kryteriów naraz nie jest żadną gwarancją sukcesu.

Wiesz już jak szukać akcji pod zakup, w kolejny, artykule opowiadam kiedy i jak dokonać zakupu akcji.

10 stycznia 2019

16 System giełdowy stosowany przez GPW - UTP

Wykres giełdowy
Źródło: https://unsplash.com/
"Chciwość i strach mogą w każdej chwili spowodować twoją porażkę.
Powinieneś się kierować rozumem, a nie emocjami.
Inwestor, który z powodu zysków traci głowę, przypomina adwokata, zaczynającego obliczać swoje honorarium w trakcie trwania procesu.
Natomiast inwestor pokonany przez straty przypomina chirurga mdlejącego na widok krwi"
– Aleksander Elder

I Sesje giełdowe

Giełda jest czynna w każdy dzień roboczy, za wyjątkiem wybranych dni bez sesji, których listę można zobaczyć pod adresem: https://www.gpw.pl/szczegoly-sesji/

II Notowania

Giełda stosuje dwa podstawowe sposoby notowań:
  • notowania ciągłe,
  • notowania jednolite.


Notowania ciągłe

Notowania ciągłe



Wyjaśnienie dla kolejnych faz:.
  • Faza przed otwarciem to okres przyjmowania zleceń, nie są one realizowane są jedynie przyjmowane do arkusza zleceń.
  • Faza otwarcia to moment w którym giełda wylicza kurs otwarcia.
  • Faza notowań ciągłych to okres w którym można składać zlecenia. Kolejne zlecenia wchodzą do arkusza zleceń i jeśli mogą być wykonane to są od razu wykonywane.
  • Faza przed zamkniecie to okres przyjmowania zleceń, nie są one realizowane są jedynie przyjmowane do arkusza zleceń.
  • Faza zamknięcia to moment w którym giełda wylicza kurs zamknięcia.
  • Faza dogrywki to moment w którym można dokonywać jeszcze transakcji, ale tylko po kursie zamknięcia.


Notowania jednolite

Notowania jednolite

Jak widać notowania jednolite właściwie składają się z dwóch fixingów realizowanych o godzinie 11:00 i 15:00. O godzinie 15:00 następuje jeszcze dogrywka trwająca 30 minut. Pozostały czas to przyjmowanie zleceń od inwestorów, w którym notowane są tylko wyjątkowe akcje, o czym dalej w rozdziale V Lista alertów.

III Arkusz zleceń

Arkusz zleceń prowadzony jest dla każdego instrumentu osobno. Zawiera on wszystkie zlecenia kupna i sprzedaży jakie wpłynęły na giełdę, a nie zostały zrealizowane. Poniżej przykład arkusza zleceń. Widać wyraźny podział na część zleceń od kupujących i sprzedających.

Kupno Sprzedaż
Kurs Łączny Wolumen Ilość zleceń Kurs Łączny Wolumen Ilość zleceń
89,00 1000 1 91,00 3070 4
83,00 5050 3 93,00 330 2
80,00 200 1 97,00 1400 2
75,00 676 2 99,00 214 1

Każda z części kupna i sprzedaży ma trzy kolumny:
  • Kurs - będący ceną za jaką inni uczestnicy chcą kupić lub sprzedać daną akcję.
  • Łączny wolumen - będący informacją o liczbie akcji jaką w danej chwili można kupić bądź sprzedać po danej cenie.
  • Ilość zleceń - to informacja o liczbie zleceń, które w sumie dają łączny wolumen.
Część kupno sortuje się malejąco, zaś w części sprzedaj rosnąco. Takie ułożenie ułatwia śledzenie najlepszych ofert.

Na przykładzie widać, że wszyscy kupujący chcą kupić tajniej niż ktokolwiek chce sprzedać. Czyli żadna transakcja w tej chwili nie zachodzi, a giełda czeka na kolejne wpływające zlecenia.

Rozważmy teraz trzy przykłady w których wpływa nowe zlecenie:
1. Zlecenie kupna po cenie 90 zł, 100 akcji,
W sytuacji w której nowe zlecenie kupna ma niższą cenę niż pierwsze zlecenie sprzedaży nie dochodzi do tranzycji. Nowe zlecenie kupna zostanie dopisane do arkusza zleceń na pierwszym miejscu. Tym samym spychając pozostałe zlecenia na niższą pozycję. Arkusz będzie wyglądał tak:

Kupno Sprzedaż
Kurs Łączny Wolumen Ilość zleceń Kurs Łączny Wolumen Ilość zleceń
90,00 100 1 91,00 3070 4
89,00 1000 1 93,00 330 2
83,00 5050 3 97,00 1400 2
80,00 200 1 99,00 214 1
75,00 676 2

2. Zlecenie kupna po cenie 91 zł, 100 akcji.Ponieważ nowe zlecenie jest w cenie pierwszego zlecenia sprzedaży w takiej sytuacji dojdzie do transakcji, z puli akacji na sprzedaż po cenie 91 zł zostanie sprzedanych 100 akcji, zmniejszając tą pulę do 2970 akcji.
W arkuszu były 4 zlecenia z ceną 91 zł. Do sprzedaży zostanie wybrane to które zostało złożone najwcześniej (najstarsze). Jeśli to zlecenie opiewało na mniej niż 100 akcji, to zostanie wybrane także kolejne najstarsze itd. Załóżmy, że to najstarsze zlecenie dotyczyło na 100 akcji. Arkusz zleceń po transakcji będzie wyglądał jak niżej:

Kupno Sprzedaż
Kurs Łączny Wolumen Ilość zleceń Kurs Łączny Wolumen Ilość zleceń
90,00 100 1 91,00 2970 3
89,00 1000 1 93,00 30 2
83,00 5050 3 97,00 1400 2
80,00 200 1 99,00 214 1
75,00 676 2

3. Zlecenie kupna po cenie 94 zł, 5000 akcji.
Gdy nowe zlecenie jest w cenie pierwszego zlecenia sprzedaży dojdzie do transakcji. Oznacza to również, że cała pula zostanie sprzedana. Następnie cała pula akcji wystawiona na sprzedaż po 93 zł także zostanie sprzedana. Pozostała niezrealizowana część (1700 akcji) zostanie dopisana do arkusza Kupno. Arkusz zleceń po transakcji będzie wyglądał tak:

Kupno Sprzedaż
Kurs Łączny Wolumen Ilość zleceń Kurs Łączny Wolumen Ilość zleceń
94,00 1700 1 97,00 1400 2
90,00 100 1 99,00 214 1
89,00 1000 1
83,00 5050 3
80,00 200 1
75,00 676 2

IV. Krok kursu notowań

Kroki notowań są wyznaczane w oparciu o tabele kroków. Istnieje 6 tabel kroków. Każda z tabel zawiera stosowane minimalne kroki w zależności od ceny zlecenia.

Tabela nr 8:
Zakresy ceny
( w PLN)
Minimalna wielkość zmiany ceny
(krok notowania)
(w PLN)
0,01 < cena < 0,1 0,0005
0,1 < cena < 0,2 0,001
0,2 < cena < 0,5 0,002
0,5 < cena < 1 0,005
1 < cena < 2 0,01
2 < cena < 5 0,02
5 < cena < 10 0,05
10 < cena < 20 0,1
20 < cena < 50 0,2
50 < cena < 100 0,5
100 < cena < 200 1
200 < cena < 500 2
500 < cena < 1 000 5
1 000 < cena < 2 000 10
2 000 < cena < 5 000 20
5 000 < cena < 10 000 50
10 000 < cena < 20 000 100
20 000 < cena < 50 000 200
50 000 < cena 500

Tabela nr 9:
Zakresy ceny
( w PLN)
Minimalna wielkość zmiany ceny
(krok notowania)
(w PLN)
0,01 < cena < 0,1 0,0002
0,1 < cena < 0,2 0,0005
0,2 < cena < 0,5 0,001
0,5 < cena < 1 0,002
1 < cena < 2 0,005
2 < cena < 50,01
5 < cena < 100,02
10 < cena < 200,05
20 < cena < 500,1
50 < cena < 1000,2
100 < cena < 2000,5
200 < cena < 5001
500 < cena < 1 0002
1 000 < cena < 2 0005
2 000 < cena < 5 00010
5 000 < cena < 10 00020
10 000 < cena < 20 00050
20 000 < cena < 50 000100
50 000 < cena200

 Tabela nr 10:
Zakresy ceny
( w PLN)
Minimalna wielkość zmiany ceny
(krok notowania)
(w PLN)
0,01 < cena < 0,1 0,0001
0,1 < cena < 0,2 0,0002
0,2 < cena < 0,5 0,0005
0,5 < cena < 1 0,001
1 < cena < 2 0,002
2 < cena < 5 0,005
5 < cena < 100,01
10 < cena < 200,02
20 < cena < 500,05
50 < cena < 1000,1
100 < cena < 2000,2
200 < cena < 5000,5
500 < cena < 1 0001
1 000 < cena < 2 0002
2 000 < cena < 5 0005
5 000 < cena < 10 00010
10 000 < cena < 20 00020
20 000 < cena < 50 00050
50 000 < cena100

Tabela nr 11:
Zakresy ceny
( w PLN)
Minimalna wielkość zmiany ceny
(krok notowania)
(w PLN)
0,01 < cena < 0,1 0,0001
0,1 < cena < 0,2 0,0001
0,2 < cena < 0,5 0,0002
0,5 < cena < 1 0,0005
1 < cena < 2 0,001
2 < cena < 5 0,002
5 < cena < 10 0,005
10 < cena < 200,01
20 < cena < 500,02
50 < cena < 1000,05
100 < cena < 2000,1
200 < cena < 5000,2
500 < cena < 1 0000,5
1 000 < cena < 2 0001
2 000 < cena < 5 0002
5 000 < cena < 10 0005
10 000 < cena < 20 00010
20 000 < cena < 50 00020
cena < 50 00050

Tabela nr 12:
Zakresy ceny
( w PLN)
Minimalna wielkość zmiany ceny
(krok notowania)
(w PLN)
0,01 < cena < 0,1 0,0001
0,1 < cena < 0,2 0,0001
0,2 < cena < 0,5 0,0001
0,5 < cena < 1 0,0002
1 < cena < 2 0,0005
2 < cena < 5 0,001
5 < cena < 10 0,002
10 < cena < 20 0,005
20 < cena < 500,01
50 < cena < 1000,02
100 < cena < 2000,05
200 < cena < 5000,1
500 < cena < 1 0000,2
1 000 < cena < 2 0000,5
2 000 < cena < 5 0001
5 000 < cena < 10 0002
10 000 < cena < 20 0005
20 000 < cena < 50 00010
cena < 50 00020

Tabela nr 13:
Zakresy ceny
( w PLN)
Minimalna wielkość zmiany ceny
(krok notowania)
(w PLN)
0,01 < cena < 0,1 0,0001
0,1 < cena < 0,2 0,0001
0,2 < cena < 0,5 0,0001
0,5 < cena < 1 0,0001
1 < cena < 2 0,0002
2 < cena < 5 0,0005
5 < cena < 10 0,001
10 < cena < 20 0,002
20 < cena < 50 0,005
50 < cena < 1000,01
100 < cena < 2000,02
200 < cena < 5000,05
500 < cena < 1 0000,1
1 000 < cena < 2 0000,2
2 000 < cena < 5 0000,5
5 000 < cena < 10 0001
10 000 < cena < 20 0002
20 000 < cena < 50 0005
cena < 50 00010

Zarząd giełdy ogłasza dla każdej firmy, którą tabelę należy stosować dla danego przedsiębiorstwa. Decyzja jest podejmowana na podstawie płynności akcji. Przez płynność rozumiemy tu ilość akcji, jakie zmieniają właściciela średnio w danym okresie czasu.

Prześledźmy przykład. Załóżmy, że akcje naszego przedsiębiorstwa są notowane w oparciu o tabelę nr 6. Zatem dozwolone są wszystkie ceny od 0 do 100 zł z krokiem notowania 1 grosz, następnie pomiędzy 100 zł, a 200 zł krok notowań to 2 grosze, zatem dostępne ceny to 100,02 zł, 100,04 zł, itd... Dalej pomiędzy 200 zł a 500 zł, dostępne są ceny 200 zł, 200,05 zł, 200,10 zł, itd.
Uwaga: Zlecenie musi opiewać tylko na dozwolone kwoty. Zlecenia opiewające na inne kwoty są automatycznie odrzucane.

V. Lista alertów

Lista alertów, to lista firm notowanych na GPW, które zarząd giełdy uznał za najbardziej ryzykowne. Lista powstaje po to, aby ostrzec inwestorów przed ryzykownym inwestycjami.
Aktualna lista alertów jest dostępna pod adresem: https://www.gpw.pl/lista-alertow
Warto się upewnić przed inwestycją, czy dana firma nie znajduje się na tej liście. Dodatkową karą dla firm umieszczonych na liście jest wykluczenie ich z systemu notowań ciągłych. Ich notowania odbywają się w systemie notowań jednolitych.

VI. Indeksy giełdowe

Istnieje co najmniej kilkanaście indeksów giełdowych, czyli wskaźników obejmujących zarobki inwestorów w akcje wielu firm.
Podstawowym indeksem GPW jest indeks WIG. Indeks ten grupuje wszystkie spółki giełdowe spełniające minimalne kryteria co do procentu i wartości akcji w wolnym obrocie na GPW. Wpływ jednej spółki na WIG nie może przekroczyć 10%, a udział jednego sektora w indeksie nie może być większy niż 30%. Ewentualna modyfikacja składu indeksu WIG przeprowadzana jest cztery razy do roku (trzeci piątek marca, czerwca, września, grudnia). WIG jest indeksem dochodowym, czyli poza zmianami cen akcji obejmuje także zyski z dywidend i praw poboru.

Indeks WIG jest uzupełniany o trzy indeksy odwzorowujące największe i najpłynniejsze spółki na giełdzie:
  • WIG20 - indeks 20 największych spółek giełdy,
  • mWIG40 - indeks grupujący kolejnych 40 spółek,
  • sWIG80 - indeks grupujący kolejnych 80 spółek. 
Obok WIG20, od jakiegoś czasu funkcjonuje WIG30, który grupuje 30 największych spółek giełdy.
Wszystkie te indeksy są indeksami cenowymi obejmującymi jedynie zmiany cen akcji, bez uwzględniania zysków z dywidend i praw poboru.

Obok głównych indeksów GPW publikuje także indeksy sektorowe jak: WIG-BANKI, WIG-BUDOW, WIG-CHEMIA, itd.. Indeksy sektorowe grupują spółki giełdowe danego sektora.

VII. Typy zleceń


W systemie UTP stosowanym przez GPW istnieje kilka typów zleceń dla akcji. Omówię je po kolei:

1. Limit

Przedstawiając arkusz zleceń, ująłem w nim zlecenia kupna i sprzedaży po określonej cenie. Tego typy zlecenia nazwa się zleceniem typu "limit", gdyż zawierają określony limit najwyższej ceny za jaką kupujący chce coś kupić, lub najniższą cenę za jaką sprzedający chce coś sprzedać.


2. PKC - zlecenie Po Każdej Cenie.

Zlecenie PCK oznacza, że inwestor składający chce sprzedać/kupić akcje po dowolnej cenie wynikającej z bieżącego arkusza zleceń.
Wróćmy jeszcze raz do naszego arkusza zleceń, zobaczmy jak działa w nim zlecenie PKC. Wyobraźmy sobie że wpływa zlecenie sprzedaży 6100 akcji po cenie PKC.

Tabela przed wpłynięciem zlecenia wygląda tak:

KupnoSprzedaż
KursŁączny WolumenIlość zleceńKursŁączny WolumenIlość zleceń
89,001000191,0030704
83,005050393,003302
80,00200197,0014002
75,00676299,002141

Zlecenie zostanie zrealizowane, transakcja obejmie 1000 akcji po 89 zł, oraz 5050 akcji po 83 zł i 50 akcji po 80 zł. Arkusz zleceń po zrealizowaniu zlecenia będzie wyglądać tak:

KupnoSprzedaż
KursŁączny WolumenIlość zleceńKursŁączny WolumenIlość zleceń
80,00150191,0030704
76,00676293,003302
97,0014002
99,002141



3. PCR - zlecenie Po Cenie Rynkowej.

Takie zlecenie służy do tego, aby dokonać transakcji po cenie rynkowej. Przez cenę rynkową rozumiemy cenę po jakiej została zawarta ostatnia transakcja. Nie zrealizowane od razu zlecenie PCR lub jego część zostaje wpisane do arkusza jako zwykłe zlecenie limit z ceną ostatniej transakcji.
Zlecenie PCR wchodzące w arkusz w ramach  fixing zachowuje się tak samo jak zlecenie PCK.


4. PEG - zlecenie ze zmiennym limitem realizacji.

Zlecenie PEG służy do tego aby dokonać transakcji po najlepszej cenie dostępnej w arkuszu. Przy czym wraz ze zmianą arkusza jest ono automatyczne zmieniane.

Przykład:
Znów mamy pierwotny arkusz zleceń do którego wpływa do niego zlecenie PEG nabycia 100 akcji.
W chwili jego złożenia najlepsza cena kupna to 89 zł, to zlecenie to zostanie wpisane z tą kwotą. Nasze zlecenie jest drugim w kolejności realizacji w cenie 89 zł. Arkusz wygląda następująco:

KupnoSprzedaż
KursŁączny WolumenIlość zleceńKursŁączny WolumenIlość zleceń
89,001100291,0030704
83,005050393,003302
80,00200197,0014002
75,00676299,00214

Po chwili napływa zlecenie od innego inwestora, który zlecił kupno 50 akcji po cenie 90 zł. Zatem zostanie ono dopisane na pierwszą pozycję przed zleceniami kupna po 89 zł. Czyli arkusz będzie wyglądał tak:

KupnoSprzedaż
KursŁączny WolumenIlość zleceńKursŁączny WolumenIlość zleceń
90,0050191,0030704
89,001100293,003302
83,005050397,0014002
80,00200199,002141
75,006762
Ponieważ nasze zlecenie jest zleceniem kupna PEG, automatycznie zmieni swoją cenę. Nowa cena zostanie ustalona tak, aby dostosować ją do najlepszej ceny kupna. Zlecenie PEG zostanie ostatnim  w kolejności do realizacji zleceń kupna po 90 zł. Zatem arkusz zleceń będzie wyglądać tak:
KupnoSprzedaż
KursŁączny WolumenIlość zleceńKursŁączny WolumenIlość zleceń
90,00150291,0030704
89,001000193,003302
83,005050397,0014002
80,00200199,002141
75,006762
Jeśli zlecenie na 50 akcji zostało by zrealizowane to zlecenie PEG znów zmieni swoją cenę. Nowa cenę będzie 89,00 zł, gdyż to jest nowa najlepsza cena kupna. Tak samo jeśli znów by wpadło zlecenie kupna dajmy na to po 90,50 zł, zlecenie PEG także dostosuje do niego cenę.

Jeśli zlecenie PEG zostanie w części zrealizowane, staje się zwykłym zleceniem z limitem. Przy czym cena w zleceniu limit to cena jej częściowej realizacji.

VIII. Opcje dotyczące dat ważności zleceń

  • WLA - Zlecenie Wykonań lub Anuluj. Zlecenie jest albo od razu realizowane w całości, albo od razu zostanie anulowane.
  • WIA - Zlecenie Wykonaj i Anuluj. Zlecenie jest ważne do momentu zawarcia przy jego pomoc transakcji (jednej lub wielu jednoczesnych). Pozostała niezrealizowana część jest anulowana.
  • WNF - Zlecenie Ważne na Fixing. Zlecenie zostanie ujawnione dopiero w najbliższym fixingu (na otwarcie, zamknięcie, lub równoważenie). Zlecenie takie będzie miało priorytet zgodny z czasem wpłynięcia.
  • WNZ - Zlecenie Ważne na Zamknięcie. Podobne do WNF, ale ujawniane tylko na zamknięcie. 
  • WDC - Zlecenie Ważne do określonego Czasu. Zlecenie jest ważne do chwili określonej w parametrze czasu, przy czym nie dłużej niż do końca danej sesji. Czas ważności podaje się tu z dokładnością do sekundy. 
  • WDA - Zlecenie Ważne do Anulowania. Zlecenie ważne bezterminowo do jego całkowitej realizacji lub anulowania. Zlecenie nie może być ważne dłużej niż 365 dni.
  • WDD - Zlecenie ważne do podanego dnia. Zlecenie ważne do podanego dnia, lecz nie dłużej niż 365 dni.
  • D, Dzień- Zlecenie ważne do końca sesji w dniu jego zlecenia.

IX. Inne dodatkowe możliwe opcje dla zleceń 

  1. Limit aktywacji. Zlecenie ujawniane dopiero po zawarciu transakcji o cenie określonej w limicie aktywacji. 
  2. MWW czy też Liczba minimalna realizacji. Zlecenie z określonym limitem minimalnej realizacji. Zlecenie może być zrealizowane częściowo, tylko w sytuacji gdy realizacja obejmuje większą liczbę akcji niż limit MWW. Pozostała część staje się zwykłym zleceniem bez tej opcji.
  3. WUJ. Zlecenie z warunkiem wielkości ujawnianej.  Zlecenie tego typu ma dodatkowy parametr określający ilość ujawnioną. Parametr ten nie może być mniejszy niż 10 akcji. Wartość zlecenia z warunkiem WUJ w chwili złożenia zlecenia na giełdę nie może być mniejsza niż 50 tyś zł dla akcji. Opcja ta umożliwia ukrycie wielkości zlecenia. Zlecenie dla innych uczestników będzie wyglądało jako zlecenie o rozmiarze WUJ. Pozostała część będzie tworzyć zlecenie o wielkości ujawnianej. Po każdej realizacji jest tworzone nowe zlecenie o wielkości WUJ, aż do realizacji całego dużego zlecenia.

X. Fixing

Fixing czyli moment w który następuje wyznaczenie ceny otwarcia, lub zamknięcia. Fixing realizowany jest w oparciu o arkusz zleceń do którego przez pewien czas spływały zlecenia.

Kurs otwarcia jest określany na takim poziomie, aby zrealizować w całości (kryterium równowagi):
  • wszystkie zlecenia kupna z limitem ceny wyższym od tego kursu,
  • wszystkie zlecenia sprzedaży z limitem ceny niższym od tego kursu.
Dodatkowo przy ustalaniu kursu stosuje się kolejno 3 zasady:
  1. Maksymalizacji wolumenu obrotu.
  2. Minimalizacji różnicy między liczbą akcji w zleceniach sprzedaży i zleceniach kupna możliwych do zrealizowania po określonym kursie,
  3. Minimalizacji różnicy między kursem określanym a kursem odniesienia.
Czasem już pierwsza zasada wystarcza. Czasem potrzebne  kolejne zasady.

Przykład fixingu w którym potrzebne są 3 zasady.

W arkuszu zleceń zebrano następujące zlecenia:

KupnoSprzedaż
KursŁączny WolumenIlość zleceńKursŁączny WolumenIlość zleceń
PKC101PKC51
PCR251PCR251
1015399151
10151

Kurs odniesienia dla akcji to 100 zł, krok notowania to 1 zł.

Prześledźmy trzy zasady w kolejności ich stosowania:
1) Maksymalizacja obrotu. Największy obrót będzie przy kursie 99 zł, 100 zł, 101 zł. Przy każdej z tych cen obrót wyniesie 40 sztuk akcji. Kupujący który wystawił akcje po 101 zł, zaakceptuje także niższą cenę np 99 zł, 100 zł i 101 zł. Zaś kupujący z zleceniami PKC i PCR akceptują każdą wyznaczoną cenę. Podobnie Sprzedający z zleceniami PKC i PCR. Z kolei sprzedający z zleceniem za 99 zł również zaakceptuje cenę wyższą, czyli 100 zł czy 101 zł.

2) Przechodzimy do drugiej zasady. Nadwyżka między kupnem a sprzedażą jest najmniejsza przy cenach 99 zł i 100 zł. Wynosi wtedy 5 sztuk. Zaś dla ceny 101 zł nadwyżka wynosi 10 sztuk.
Przy kursie 99 zł mamy:. Sprzedaż 5+25+15 = 40 szt. Kupno 10+25 = 35 szt. Różnica 5 szt.
Przy kursie 100 zł mamy:. Sprzedaż 5+25+15 = 40 szt. Kupno 10+25 = 35 szt. Różnica 5 szt.
Przy kursie 101 zł mamy:. Sprzedaż 5+25+15+5 = 45 szt. Kupno 10+25 = 35 szt. Różnica 10 szt.
Zatem cena 101 zł odpada.

3) Przechodzimy do zasady trzeciej. Z kursów  99 zł i 100 zł najbliższy kursowi odniesienia (100 zł), jest kurs 100 zł. W tym miejscu sprawdzamy czy ten kurs spełnia kryterium równowagi. Kurs 100 zł, nie jest kursem równowagi, gdyż nie wszystkie zlecenia sprzedaży z limitem 99 zł zostałyby zrealizowane. Oznacza to, że istnieje zlecenie sprzedaży nie zrealizowane w całości którego cena byłaby niższa niż kurs otwarcia.
Ostatecznie za kurs otwarcia zostanie przyjęty kurs 99 zł, który jest kursem równowagi.

XI. Widełki dynamiczne i statyczne dla notowań ciągłych

System notowań ciągłych przewiduje dwa typy ograniczeń utrudniających zbyt gwałtowny wzrost lub spadek cen akcji w krótkim okresie czasu. Wyróżniamy dwa typy ograniczeń dotyczących wahania się ceny:
  • widełki dynamiczne (węższe) - odnoszą się do możliwego wahania się ceny w ramach realizacji pojedynczego zlecenia. Ceną odniesienia jest cena poprzedniej transakcji.
  • widełki statyczne (szersze) - odnoszące się do możliwego wahania się ceny w trakcie całej sesji giełdowej. Ceną odniesienia jest kurs otwarcia.

Widełki dynamiczne:

Widełki dynamiczne na GPW są wynoszą:
  1. Dla akcji wchodzących w skład indeksu WIG20:
    • 0,01 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,01 - 0,29 jednostki waluty notowania.
    • 3,5% od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,30 jednostki waluty notowania lub wyższym.
    • Przy przekroczeniu widełek dynamicznych następuje odrzucenie nie zrealizowanej części zlecenia.
    • Mnożnik 2.
  2. Dla akcji wychodzących w skład indeksu mWIG40
    • 0,02 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,01 - 0,19 jednostki waluty notowania.
    • 0,03 od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,20 - 0,29 jednostki waluty notowania.
    • 10,00% od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,30 jednostki waluty notowania lub wyższym.
    • Przy przekroczeniu widełek dynamicznych następuje równoważenie, które oznacza przyjęcie nie zrealizowanej części zlecenia.
    • Mnożnik 2.
  3. Dla pozostałych akcji
    • 0,01 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,01 - 0,14 jednostki waluty notowania.
    • 6,50% od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,15 jednostki waluty notowania lub wyższym.
    • Przy przekroczeniu widełek dynamicznych następuje równoważenie, które oznacza przyjęcie nie zrealizowanej części zlecenia.
    • Mnożnik 1,5.
  4. Dla akcji w dniu debiutu
    • 10% od kursu odniesienia.
    • Przy przekroczeniu widełek dynamicznych następuje równoważenie. Następuje przyjęcie nie zrealizowanej części zlecenia.
    • Mnożnik 2.
  5. Dla akcji wobec których stosuje się przepisy amerykańskiego prawa papierów wartościowych - stosuje się jeszcze inne widełki, ale ich już nie opisuję.
Widełki dynamiczne mogą ulec rozszerzeniu w oparciu o podany powyżej mnożnik.

Widełki statyczne:

  1. Dla akcji wchodzących w skład indeksu WIG20:
    • 0,02 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,01 - 0,19 jednostki waluty notowania.
    • 0,03 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,20 - 0,29 jednostki waluty notowania.
    • 10,00% od kursu odniesienia - przy kursie 0,30 jednostki waluty notowania lub wyższym.
    • Przy przekroczeniu widełek statycznych następuje równoważenie, oznaczające odrzucenie nie zrealizowanej części zlecenia, które to przekroczenie wywołało.
  2. Dla akcji wychodzących w skład indeksu mWIG40
    • 0,02 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,01 - 0,19 jednostki waluty notowania.
    • 0,03 od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,20 - 0,29 jednostki waluty notowania.
    • 10,00% od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,30 jednostki waluty notowania lub wyższym.
    • Przy przekroczeniu widełek statycznych następuje równoważenie, oznaczające odrzucenie nie zrealizowanej części zlecenia.
  3. Dla pozostałych akcji
    • 0,02 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,01 - 0,19 jednostki waluty notowania.
    • 0,03 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,20 - 0,29 jednostki waluty notowania.
    • 10,00% od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,30 jednostki waluty notowania lub wyższym.
    • Przy przekroczeniu widełek statycznych następuje równoważenie, oznaczające  odrzucenie nie zrealizowanej części zlecenia.
  4. Dla akcji w dniu debiutu
    • 30% od kursu odniesienia.
    • Przy przekroczeniu widełek statycznych następuje równoważenie. Następuje odrzucenie nie zrealizowanej części zlecenia.
  5. Dla akcji wobec których stosuje się przepisy amerykańskiego prawa papierów wartościowych - mają jeszcze inne widełki, ale ich już nie opisuję.
Równoważenie wywołane przekroczeniem widełek czy to statycznych czy dynamicznych wyznacza nowy kurs odniesienia oraz nowe widełki statyczne i dynamiczne.

XII. Widełki statyczne dla notowań jednolitych

W systemie notowań jednolitych występują jedynie widełki statyczne:
    • 0,02 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,01 - 0,19 jednostki waluty notowania.
    • 0,03 jednostki waluty notowania od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,20 - 0,29 jednostki waluty notowania.
    • 10,00% od kursu odniesienia - przy kursie odniesienia 0,30 jednostki waluty notowania lub wyższym.
    • Przy przekroczeniu widełek statycznych następuje równoważenie.


XIII. Równoważenie rynku

Równoważnie jest procesem, który może zajść w trakcie notowań gdy :
  • wyznaczony kurs wykracza poza wyznaczone widełki,
  • do arkusza wprowadzono zlecenie PKC lub PCR, które nie mogło zostać zrealizowane w całości.
W takiej sytuacji giełda automatycznie zawiesza notowania, następuje równoważenie.
Równoważnie odbywa się na tych samych zasadach co fixing. W tym okresie inwestorzy mogą zmienić swoje zlecenia, dodać nowe. Na bieżąco podawany jest teoretyczny kurs otwarcia (TKO).
Po zakończeniu fazy równoważenia dochodzi do wyznaczenia nowego kursu i nowych widełek statycznych.
Jeśli pomimo fazy równoważenia nie udało się wyznaczyć nowej ceny TKO, giełda ogłasza tak zwany kurs nietransakcyjny.
Mechanizm równoważenia ma za zadanie chronić papiery przed zbyt dużymi zmianami cen w zbyt krótkim okresie czasie. Innymi słowy, aby dać inwestorom czas na zapoznanie się z sytuacją i weryfikację własnych zleceń.

XIV. Inne ograniczenia dla zleceń maklerskich

Giełda wyznacza także dodatkowe ograniczenia na:
  • Wielkość zlecenia - wartość zlecenie - Maksymalnie 1 mln zł dla akcji wchodzących w WIG20. Maksymalnie 0,5 mln dla pozostałych akcji,
  • Wielkość zlecenia - wolumen zlecenia - Maksymalnie 2% instrumentów finansowych wprowadzonych do obrotu giełdowego i oznaczonych tym samym kodem ISIN. W przypadku gdy 2% tych instrumentów stanowi mniej niż 1.000.000 instrumentów – nie więcej niż 1.000.000 instrumentów.
  • Maksymalne i minimalne wartości dla limitów cen - muszą mieścić się w przedziale wyznaczanym przez widełki statyczne.

Możliwość łączenia typów zleceń maklerskich z poszczególnymi warunkami dodatkowymi i okresami ważności w systemie UTP

Nie wszystkie możliwe opcje dla zleceń maklerskich można łączyć ze sobą. Niektóre z nich ze względu na swoją logikę wykluczają się wzajemnie.

Poniżej przedstawiam tabelę z informacją na temat możliwych połączeń:

Limit PCR PCK PEG
Faza przed otwarciem Faza notowań ciągłych Faza przed otwarciem Faza notowań ciągłych Faza przed otwarciem Faza notowań ciągłych Faza przed otwarciem Faza notowań ciągłych
WIA - 1 TAK 1 TAK 1 TAK 6 6
MWW 3 TAK 3 TAK 5 5 6 6
WUJ 9 9 4 4 4 4 6 6
WLA - 2 TAK 2 TAK 2 TAK 6 6
MWW 7 7 7 7 5 5 6 6
WUJ 9 9 4 4 4 4 6 6
D, WDD, WDA, WDC - TAK TAK TAK TAK TAK TAK 8 TAK
MWW 3 TAK 3 TAK 5 5 5 5
WUJ TAK TAK 4 4 4 4 4 4
WNF, WNZ - TAK TAK TAK TAK TAK TAK 6 6
MWW 7 7 7 7 5 5 6 6
WUJ TAK TAK 4 4 4 4 6 6

Objaśniania:
  • TAK - kombinacja warunków jest dozwolona w ramach danej fazy.
  • 1 - Zlecenia WIA nie są przyjmowane w Fazie Przed Otwarciem.
  • 2 - Zlecenia WLA nie są przyjmowane w Fazie Przed Otwarciem.
  • 3 - Zlecenia MWW nie są przyjmowane w Fazie Przed Otwarciem.
  • 4 - Warunek WUJ nie jest dozwolony dla zleceń PCK, PCR, PEG.
  • 5 - Warunek minimalnej wielkości wykonania MWW nie jest dozwolony dla zleceń PKC i PEG.
  • 6 - Oznaczenia WIA, WLA, WNF i WNZ nie są dozwolone dla zleceń PEG.
  • 7 - Warunek minimalnego wykonania WWW nie jest dozwolony dla zleceń z oznaczeniem WLA, WNF i WNZ.
  • 8 - Zlecenia PEG nie są przyjmowane w Fazie Przed Otwarciem.
  • 9 - Warunek wielkości ujawnianej (WUJ) nie jest dozwolony dla zleceń z oznaczeniem WIA i WLA.
UWAGA: Dla Fazy równoważenia i Fazy przed zamknięciem stosuje się te same zasady co dla Fazy przed otwarciem.

Wszystkie prawa zastrzeżone © 2018- Stanisław Gurgacz » Inwestor indywidualny